Paraben (Phần 3): Vì Sao Có Người Bênh Vực Parabens ?

image

Ở ” Phần 2: Parabens có thực sự gây hại? Vì sao bị cấm ? “chúng ta đã tìm hiểu tại sao người ta bắt đầu có động thái quay mặt với parabens.

Mặc dù vậy, nếu tra cứu google, các bạn vẫn sẽ tìm thấy một số các bài viết lên tiếng bảo vệ Parabens, tuy rằng có phần yếm thế hơn so với lượng áp đảo còn lại. Các bài viết nghiêng hẳn về hướng bảo vệ này phần lớn của các trang hướng dẫn làm đẹp, bloggers hoặc các trang web kinh doanh mỹ phẩm. Vậy, vì sao lại có những tiếng nói bênh vực Parabens như thế ?

Không phải là không có chứng cứ cho các bài viết lên tiếng ủng hộ parabens. Mỗi bài viết trên đều nêu ra một số lý do, và nếu tổng hợp lại, bạn sẽ tìm thấy đây là những căn cứ được nêu ra để ủng hộ việc sử dụng Parabens. Xin nêu và phân tích từng lý do dưới góc nhìn của khoa học.

 

1.Lý do đầu tiên: “Ít ai biết rằng Parabens có nguồn gốc từ thiên nhiên”

Đây là lý do to đùng được đề cập rất nhiều trong các bài viết theo chủ nghĩa bênh vực parabens. 10 bài thì hết 9 bài nhắc đến lý do này.

ĐÚNG LÀ: Như định nghĩa ở PHẦN 1 về parabens, chúng ta đều biết parabens là các esters của p-hydroxybenzoic acid, và loại acid này có tồn tại ở một số loài thực vật trong giới tự nhiên, chính vì vậy mà người ta nói rằng parabens CÓ NGUỒN GỐC từ thiên nhiên.

TUY NHIÊN: Chỉ là “có nguồn gốc” thôi, nhưng cách nói không rõ ràng này dễ làm người bình thường hiểu lầm rằng: parabens có trong mỹ phẩm mà chúng ta đang sử dụng là lấy trực tiếp từ tự nhiên, giống như chiết xuất này chiết xuất nọ (chiết xuất trà xanh, chiết xuất rosehip v.v…) mà các bạn thường hay nghe vậy. Nhưng, SỰ THẬT LÀ:  TẤT CẢ PARABENS ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP ĐỀU LÀ CHẤT TỔNG HỢP HÓA HỌC. Dùng p-hydroxybenzoic acid cho phản ứng với rượu (phản ứng ester hóa) để tổng hợp ra parabens. Và nguyên liệu p-hydroxybenzoic acid được dùng ở đây cũng không phải là lấy từ thiên nhiên, mà được sản xuất công nghiệp bằng phản ứng Kolbe-Schmitt của potassium phenoxide và carbon dioxide. Nói cho gọn là: parabens mà chúng ta sử dụng là kết quả của một quy trình hoàn toàn hóa học. Lấy ví dụ gần hơn là ở phòng nghiên cứu mỹ phẩm của chúng tôi, tất cả mọi nguyên liệu sử dụng dùng làm mỹ phẩm đều được phân chia theo nhóm rất rõ ràng, và dĩ nhiên trong đó có một nhóm riêng là nhóm các chiết xuất thiên nhiên hoặc thành phần có nguồn gốc thiên nhiên – nhóm này thường được bảo quản ở phòng lạnh hoặc chỗ tối. Parabens thì không thuộc nhóm đó, và cũng chẳng ai gọi parabens là thành phần có nguồn gốc thiên nhiên bao giờ cả.

 

2.Vì “hàm lượng parabens chứa trong mỹ phẩm với tỉ lệ thấp hơn nhiều so với mức gây hại” và “Khả năng kích thích hormone estrogen gây ung thư của Parabens rất yếu”

ĐÚNG LÀ:
-Tổ chức khảo sát sự an toàn của các thành phần mỹ phẩm tại Hoa Kỳ CIR (Cosmetic Ingredient Review) vao năm 1984 đã thẩm định vấn đề an toàn của methylparaben, propylparaben và butylparaben (3 loại dùng phổ biến), và kết luận 3 loại này an toàn khi dùng cho mỹ phẩm với hàm lượng dưới 25%. Và thông thường, trong mỹ phẩm, parabens thường được dùng chỉ trong phạm vi từ 0.01 ~ 0.3%, tức là thấp hơn khá nhiều so với “ngưỡng cấm” này. Năm 2003, CIR mở cuộc tiến hành khảo sát lần nữa, và cũng đã đưa ra kết quả tương tự.
-Parabens có những hoạt động tương tự như estrogen kích thích gây ung thư vú ở nữ giới, nhưng khả năng này của parabens được MỘT SỐ nghiên cứu chứng minh là yếu hơn nhiều so với các estrogen tự nhiên trong cơ thể. Ví dụ như một nghiên cứu của Routledge et al. vào năm 1998 đăng trên tạp chí Toxicology and Applied Pharmacology chỉ ra rằng, butylparaben có tính chất này yếu hơn khoảng 10,000 lần so với estradiol – một loại estrogen tự nhiên trong cơ thể.
Chính vì những điều trên, mà Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) TIN RẰNG, Ở THỜI ĐIỂM HIỆN TẠI, người tiêu dùng không cần lo lắng về việc mỹ phẩm chứa parabens. Toàn bộ những này được nêu rõ trên trang web của FDA về vấn đề parabens (có thể tham khảo tại link này) . Thông tin này thực sự là đáng mừng!TUY NHIÊN: (Vẫn có cái sự “tuy nhiên” ở đây !)
– Chính FDA trong phần kết luận của mình ở link trên cũng đã nêu rõ: Điều họ TIN ở trên (nguyên văn tiếng Anh là “believes that…”, chứ CHƯA PHẢI KHẲNG ĐỊNH CHẮC CHẮN 100%) chỉ là Ở THỜI ĐIỂM HIỆN TẠI. Tương lai gần hay xa có thể khác, họ có thể thay đổi quan điểm, không ai biết được khoa học sẽ phát triển thêm nhanh chóng đến mức độ nào để có thể đưa ra câu trả lời chắc chắn cho vấn đề này. Có MỘT SỐ nghiên cứu chỉ ra parabens không gây hại đến mức như thế, nhưng ai biết được sẽ lại có một số những nghiên cứu khác chỉ ra parabens nguy hại hơn nhiều ?! Và cách nói “believes that…” cũng tương tự như “…to omou と思う” trong tiếng Nhật vậy, bạn thử tra nghĩa trong từ điển tiếng Anh mà xem,  dùng khi diễn tả một điều gì đó mình tin tưởng là đúng nhưng KHÔNG CÓ CHỨNG CỨ CHẮC CHẮN (và dĩ nhiên, điều đó vẫn có thể sai).
-Chính vì vậy, cũng ở link trên, mặc dù cho rằng đến thời điểm hiện tại parabens ổn khi dùng trong mỹ phẩm (liên quan đến vấn đề gây ung thư) , FDA vẫn nêu rõ : “Tuy nhiên SẼ TIẾP TỤC ĐÁNH GIÁ những dữ liệu thu thập mới về vấn đề này. Nếu nhận thấy parabens có nguy cơ gây hại cho sức khỏe, FDA sẽ khuyến cáo các ngành công nghiệp và người tiêu dùng…”.

Bạn cảm nhận như thế nào? Theo tôi, nếu trang web hay blog nào chỉ nêu những điều tôi đã viết trên ở phần “ĐÚNG LÀ” mà không đề cập gì đến phần “TUY NHIÊN” cho đầy đủ quan điểm của FDA, rồi nói chắc như đinh đóng cột rằng FDA NHẤN MẠNH hay KHẲNG ĐỊNH parabens hoàn toàn an toàn (riêng về vấn đề gây ung thư thôi nhé, các vấn đề như dị ứng, gây lão hóa da…thì không bàn đến nữa), thì là đã KẾT LUẬN QUÁ VỘI VÀNG rồi. Tôi thấy cách viết của FDA vô cùng hay và đúng chất khoa học, chẳng hề mâu thuẫn! Có chăng là do người đọc tự cảm nhận chưa đúng mà thôi.  Chưa thực sự có hồi kết cho parabens.

 

3.Vì “parabens bị phân hủy hay chuyển đổi thành dạng khác khi đi qua da nên sẽ không còn tính kích thích hormone estrogen nữa”

ĐÚNG LÀ:  Một nghiên cứu có tên “Hydrolysis of parabens by extracts from differing layers of human skin” của C. Lobermeier và các cộng sự đăng trên tạp chí Biol.Chem cho rằng, một loại enzyme phân hủy các hợp chất esters tồn tại trong các tế bào keratinocytes của da có khả năng phân hủy parabens (vì các parabens cũng là esters) trước khi nó đi qua da và vào trong cơ thể.

TUY NHIÊN: cũng giống như nghiên cứu năm 2004 của Darbre (khởi nguồn của những tranh cãi xôn xao về parabens) mà thôi, bạn có nghĩ như thế không. Đây cũng chỉ là một nghiên cứu lẻ loi trong vô vàn nghiên cứu mà “kẻ chống đối, người ủng hộ” parabens. Vậy Darbre đúng, hay C. Lobermeier đúng ?! Câu trả lời là: chúng ta chưa thực sự có câu trả lời. Người khinh suất thì sẽ lấy căn cứ của C. Lobermeier làm điểm tựa, kẻ thận trọng thì sẽ dựa vào Darbre và bắt đầu phòng thủ cho sức khỏe.

 

 

4. Vì “Cho đến nay Cộng đồng khoa học bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng tại Châu Âu và Asean CHƯA NHẬN ĐƯỢC BẰNG CHỨNG NÀO về việc các sản phẩm có chứa 05 dẫn chất parabens: isopropylparaben, isobutylparaben, pentylparaben, phenylparaben, và benzylparaben với hàm lượng đúng quy định LÀ KHÔNG AN TOÀN cho người sử dụng”.

ĐÚNG LÀ:  Điều trên cũng được Cục quản lý Dược phẩm- Bộ y tế Việt Nam nêu rõ trong một công báo ngày 21/5/2015 (trước thời điểm cấm sử dụng là 31/7/2015).

TUY NHIÊN:
Vậy thì sao??? Một số trang đưa ra điều này làm lý do để bảo vệ parabens, và thật lòng tôi chỉ thắc mắc, không biết họ đưa lý do này vào để làm gì. Chắc vì cụm từ “chưa nhận được bằng chứng là không an toàn”, và một số đã nhận định sai lầm rằng: chưa nhận được bằng chứng về việc không an toàn = (tức là) đủ an toàn để dùng. Một sự “nguy hiểm” không hề nhẹ.
Khoa học nghĩ khác! Bằng chứng là, cho đến tháng 5/2015 dù chưa nhận được bằng chứng nào về cái sự không an toàn, nhưng các chất trên vẫn bị cấm sử dụng vào tháng 7/2015 đó thôi ! Sự “chưa nhận được bằng chứng” ở đây không có ý nghĩa gì cả. Vì sao vậy?

Sao bạn không thử nghĩ ngược lại ?! Có 2 cách xử lý trong trường hợp này:
1/ Vì chưa có được bằng chứng là nó xấu nên vẫn sẽ dùng
2/ Hay: Vì chưa có được bằng chứng là nó an toàn nên sẽ ngừng sử dụng
Và cách làm của khoa học chính là cách thứ hai ! Vì CHƯA CÓ KẾT LUẬN ĐẢM BẢO VỀ TÍNH AN TOÀN NÊN ĐÃ NGỪNG SỬ DỤNG đối với 5 chất trên. Cộng đồng khoa học bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng tại Châu Âu (SCCS) đã cân nhắc giữa lợi ích và rủi ro khi dùng chúng, và đã quyết định cập nhật 5 chất này vào danh mục các chất cấm dùng trong mỹ phẩm từ 18/9/2014.

 

5. Vì “các tổ chức sức khỏe thế giới như FDA hay American Cancer Society (Hiệp hội nghiên cứu ung thư Mỹ) đã lên tiếng rằng không có chứng cứ nào chứng minh parabens là nguyên nhân trực tiếp gây ra ung thư vú ở phụ nữ”…

ĐÚNG LÀ:  Nói như trên có phần đúng.

TUY NHIÊN: Thiếu.

Các tổ chức sức khỏe thế giới bao gồm cả FDA hay American Cancer Society đều nêu trên trang web của mình rằng HIỆN TẠI, KHÔNG CÓ BẰNG CHỨNG RÕ RÀNG về hiểm họa ung thư từ parabens trong mỹ phẩm hay thực phẩm.

-Như đã phân tích rất rõ ở mục 2 phía trên, những phát biểu trên chỉ là cho THỜI ĐIỂM HIỆN TẠI. Và phải nói cho đầy đủ là, không phải là “không có bằng chứng”, mà là “không có bằng chứng RÕ RÀNG” (tức là vẫn có những chứng cứ nhất định nào đó về mối nguy hại này). Nếu trang web hay blog nào đưa ra những dẫn chứng về các tổ chức sức khỏe uy tín này mà lại lược bỏ đi những từ RẤT QUAN TRỌNG kia, thì chẳng phải là quá thiếu sót ?!

-Ngoài ra, FDA tuyên bố SẼ TIẾP TỤC TÌM HIỂU ĐÁNH GIÁ, American Cancer Society vẫn khuyên những người thấy nghi ngại về parabens HÃY TRÁNH CÁC SẢN PHẨM CHỨA PARABENS.

Bạn thấy đó, nếu parabens đã đủ an toàn tuyệt đối, chắc chắn cách phát biểu của các tổ chức này sẽ khác, nói thẳng là: sẽ không phát biểu “nước đôi” như vậy. Những điều này có thể đọc trực tiếp nguyên văn các bài viết bằng tiếng Anh trên website chính thức của FDA tại đây hoặc American Cancer Society tại đây nhé.

 

6. Cho rằng “mỹ phẩm không có chất bảo quản mới là nguy hiểm, và các sản phẩm Parapens-free chỉ là đánh đòn tâm lý vào người tiêu dùng không hiểu vấn đề”.

ĐÚNG LÀ:  ở chỗ , mỹ phẩm không có chất bảo quản quả là có mối nguy hiểm, nếu như lên nấm mốc hay nhiễm khuẩn thì có thể gây các vấn đề rắc rối cho da.

TUY NHIÊN: Không đúng ở chỗ:
Không hẳn mỹ phẩm nào cũng phải sử dụng chất bảo quản, vì tùy theo công thức mà một số loại có khả năng tự kháng khuẩn.
-Ngoài ra, nếu phải sử dụng chất bảo quản, thì có thể thay thế parabens bằng các chất bảo quản khác. Chất bảo quản thiên nhiên dĩ nhiên là tối ưu, nhưng giá thành rất đắt nên có thể không thích hợp cho sản xuất công nghiệp đại trà. Nhưng có thể dùng các chất bảo quản tổng hợp khác ít có mối lo ngại hơn, chứ không nhất thiết cứ phải là parabens.
Chính American Cancer Society còn khuyên những người thấy nghi ngại về parabens HÃY TRÁNH CÁC SẢN PHẨM CHỨA PARABENS ngay trên website chính thức của họ ! Vì vậy, việc nói sản phẩm parabens-free chỉ là để “đánh đòn tâm lý vào người tiêu dùng không hiểu vấn đề” thì chẳng phải là cách nhìn chủ quan có phần sai lệch ?!

 

7.Khẳng định “vì dùng parabens (các loại không bị cấm) VỚI LIỀU LƯỢNG TRONG QUY ĐỊNH CHO PHÉP là vô hại, nên không cần phải lo lắng”

ĐÚNG LÀ: ở chỗ, HIỆN NAY, khoa học không có những dữ liệu “xấu đến mức phải cấm” các loại parabens khác như methy-, ethyl-, propyl- hay butylparaben.

TUY NHIÊN:
Cũng chưa có bằng chứng gì chứng minh được rằng:
-Liệu khi các chất nhóm parabens kết hợp với các chất khác trong mỹ phẩm sẽ không tạo ra kết quả xấu ?
-Hay là: Dùng mỹ phẩm chứa parabens (dù trong hàm lượng cho phép) trong một thời gian dài sẽ như thế nào? Có sự tích lũy parabens sau khi sử dụng mỹ phẩm chứa parabens trên da không?, và sự tích lũy này có đáng lo ngại không ?…
Những câu hỏi này chưa có lời giải đáp ! Vì vậy, không thể khẳng định là chỉ cần dùng đúng liều là vô hại. Đồng quan điểm này, PGS.TS Lê Văn Truyền – chuyên gia cao cấp về dược, nguyên thứ trưởng Bộ Y tế – đã có ý kiến nghi ngại paraben là một trong những thủ phạm gây ung thư vú ở phụ nữ và cho rằng sự tích lũy parabens là đáng lo ngại trong một phát biểu trên báo Tuổi Trẻ hồi tháng 08/2015

 

Trên là các lý do phổ biến mà một số ít người cho rằng: hãy yên tâm khi dùng mỹ phẩm có chứa parabens. Chẳng phải VẪN CÒN SỚM & PHIẾN DIỆN khi vội kết luận rằng : “Ồ, parabens có bị quốc tế lên án đâu”, “Bạn không cần lo lắng” hay nhấn mạnh “Parabens hoàn toàn an toàn khi sử dụng trong mỹ phẩm” … hay sao.

Dù rằng chưa thể khẳng định chắc chắn tác hại của parabens (cả những loại bị cấm và chưa bị cấm) trong mỹ phẩm đối với ung thư, nhưng tôi tin rằng, quyết định ngừng lưu hành các mỹ phẩm chứa 5 loại parabens của Cộng đồng châu Âu và sau này của các nước ASEAN chính là một trong nhiều động thái tích cực nhằm muốn bảo vệ sức khỏe của người dân trong khu vực.

(Còn tiếp…)

 

XEM THÊM:

Phần 1: Paraben là gì ? Cách nhận biết parabens trong mỹ phẩm
Phần 2: Parabens có thực sự gây hại ? Vì sao bị cấm ?
Phần 4: Có nên dùng mỹ phẩm chứa Parabens?

-by Dr.Chau-